ТУ́НДРАВЫЯ ЗО́НЫ,
прыродныя зоны мацерыкоў у арктычных і субарктычных паясах (пераважна ў Паўн. паўшар’і), у прыродных ландшафтах якіх пераважае тундра. У Паўн. паўшар’і працягваецца паласой 300—500 км шырыні ўздоўж паўн. узбярэжжаў Еўразіі (больш за 3 млн. км²), у Паўн. Амерыцы і прылеглых астравах — паміж арктычных пустынь зонай на Пн і лесатундравай зонай на Пд. Асобныя ўчасткі горнай тундры (напр., у гарах Сібіры) знаходзяцца на значнай адлегласці ад марскога ўзбярэжжа. У Паўд. паўшар’і ўчасткі Т.з. на астравах каля Антарктыды.
Вызначаецца нізкім радыяцыйным балансам [у Паўн. паўшар’і на Пн 29—34 кДж/см² (7—8 ккал/см²), на Пд да 84 кДж/см² (да 20 ккал/см²), з кастр. па крас. ён адмоўны], суровай працяглай зімой (8—9 мес), у час якой 60—80 сут доўжыцца палярная ноч. Сярэднія т-ры студз. ад -5 °C да -10 °C, на ПнУ Сібіры і Д. Усходзе да -50 °C. Снегавое покрыва трымаецца з кастр. па чэрв., частыя бураны. Лета кароткае з працяглым палярным днём, т-ры да 10—15 °C адзначаюцца 2—3 мес (найб. цёплы ліп.. жн.); замаразкі магчымы ў любы дзень лета. Характэрна высокая вільготнасць паветра, частыя туманы, імжа. Ападкаў на раўнінах 200—400 мм. у гарах да 750 мм за год. Выпаральнасць нізкая, што спрыяе ўтварэнню балот і пераўвільготненых глеб (гл. Тундравыя глебы). Вегетац. перыяд да 50—100 сут. Пераважае бязлессе, разрэджанае імхова-лішайнікавае, месцамі травяное покрыва. Характэрны карлікавыя дрэвавыя расліны. сланікі, кусты. Пашырана шматгадовая мерзлата, формы мярзлотнага рэльефу, азёры, балоты. Для жывёльнага свету характэрны паўн. алень, воўк, лемінг, пясец. белая і тундравая курапаткі, вадаплаўныя птушкі. шматлікія камары і інш. Насельніцтва занята аленегадоўляй, рыбалоўствам, паляваннем на пушнога і марскога звера, зборам ягад, у асобных рэгіёнах здабычай карысных выкапняў.
т. 16, с. 28
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)